باعث ابتلاء عموم ميگردد نظير * ( « ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ » ) * روم : 41 . و اگر مردم طريق انصاف در پيش گرفته و با عدل و مروّت و دين فطرت زندگى ميكردند بركات آسمانها و زمين بسوى آنها سرازير ميشد * ( « وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ وَلكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ » ) * اعراف : 96 . و ممكن است آيه بخطابات جزئى منحل شود يعنى گرفتارى هر كس از ناحيهء عملش مىباشد . دوم آيهء * ( « ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الأَرْضِ وَلا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى الله يَسِيرٌ . ) * * ( لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَلا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَالله لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ » ) * حديد : 22 - 23 . لحن اين دو آيه لحن تسليت و آرامى است كه از وقوع مصيبت ناراحت نباشيد كه آن پيش از وقوع در كتاب عالم بوده و بر آنچه از دست رفته تأسف نخوريد و آنچه خدا داده باعث تكبّر شما نشود ، بر خلاف آيهء اول كه لحن ملامت دارد قهرا بايد مورد اين دو آيه غير از مورد آيهء اول باشد . لذا بايد گفت : دو آيهء اخير دربارهء گرفتاريها و مصائبى است كه از روى امتحان و عمل بدستور خدا روى مياورند و اهل آنها هيچ گناهى كه مصداق * ( « فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ » ) * باشند ندارند مثل انبياء و اولياء و شهداء و مردان پاك الهى . مصائب و شدائد آنها نتيجهء اعمال بد نيست بلكه سبب بلندى مقام و عظمت شأن آنهاست و موجب غفران و رضوان خداوندى است چنان كه قرآن دربارهء مؤمنان فرموده : نبايد از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله تخلف كنند كه در مقابل هر گرفتارى اجرى و مقامى پيش خدا دارا خواهند بود * ( « ما كانَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الأَعْرابِ ) *